Jubileuszowy Singer – „Dziedzictwo” w reż. Roberta Talarczyka w Teatrze Żydowskim w Warszawie (FA 2026 cz. 3)

Opublikowano Autor:

W uzasadnieniu Literackiej Nagrody Nobla dla Icchoka Baszewisa Singera w 1978 roku podkreślano, że pisarz ocalił w literaturze świat wschodnioeuropejskich Żydów – ich język, wierzenia, obyczaje, duchowość i wyobraźnię, nadając zarazem tej szczególnej rzeczywistości wymiar uniwersalny. Trudno więc o twórczość lepiej nadającą się do uczczenia 75-lecia Teatru Żydowskiego w Warszawie. Gołda Tencer postanowiła zwieńczyć jubileuszowe obchody spektaklem „Dziedzictwo”, którego punktem wyjścia stał się przechowywany przez nią od lat niezrealizowany scenariusz... Czytaj więcej

„Hamlet” z kąpielą wylany – spektakl Jana Marka Kamińskiego w Teatrze im. Fredry w Gnieźnie (FA 2026 cz. 2)

Opublikowano Autor:

Scenę wypełniają metalowe konstrukcje, rusztowania i stelaże, z których zwisają przewody, kable i fragmenty tkanin – głównie starych firan. Po lewej stronie ustawiono na niskich podestach rozmaite urządzenia, rurki i mechanizmy, za nimi zaś, w głębi sceny, znajduje się dziwny, postindustrialny tron, do którego od początku spektaklu zdaje się być na stałe przywiązana królowa Gertruda. Całość uzupełniają fragmenty bliżej nieokreślonych dekoracji oraz odsłonięte elementy teatralnej maszynerii. W głębi sceny umieszczono... Czytaj więcej

El Gran Teatro del Cupido – „Księżniczka na opak wywrócona” Pawła Aignera z Teatru im. Horzycy w Toruniu (FA 2026 cz. 1)

Opublikowano Autor:

„O uciekasz bo choć jesteś / to cię nie ma i gdzie indziej / jesteś teraz a gdy jesteś / bądź tu gdzieś tam to może / jesteś z inną z jakąś inną / a nie ze mną i na inną / teraz patrzysz chociaż patrzysz / na mnie i do innej mówisz / co nie słyszę milcząc ze mną / i ta inna coś do ciebie / mówi milcząc... Czytaj więcej

Arcydzieło na opak wywrócone? – dziennik 64. Rzeszowskich Spotkań Teatralnych

Opublikowano Autor:

Kochani, wczoraj w Rzeszowie rozpoczęły się 64. Rzeszowskie Spotkania Teatralne – 05. Festiwal Arcydzieł, organizowane przez Teatr im. Wandy Siemaszkowej. Z tej okazji zapraszam Was do śledzenia mojego festiwalowego dziennika, w którym będę dzielić się z Wami refleksjami na temat prezentowanych przedstawień. To dla mnie szczególna przyjemność, ponieważ po dwóch latach zasiadania w festiwalowym jury wracam do swojej podstawowej roli – krytyka teatralnego. Mogę więc znów przyglądać się spektaklom bez... Czytaj więcej

Siedmiu Gombrowiczów w poszukiwaniu Witolda – „Przeciw” Mikołaja Grabowskiego w Teatrze Powszechnym w Radomiu.

Opublikowano Autor:

Oglądając w londyńskim Garrick Theatre „Orlanda” według Virginii Woolf, w reżyserii Michaela Grandage’a, z Emmą Corrin w roli tytułowej, zwróciłem uwagę na jeden z pomysłów inscenizacyjnych, przedstawiany w mediach jako niezwykle progresywny. Otóż głównemu bohaterowi, a później bohaterce, towarzyszy na scenie aż dziewięć wcieleń samej Virginii Woolf, komentujących i współtworzących jego historię. Mikołaj Grabowski w swoim „Przeciw” idzie jeszcze dalej, bo pozostawia na scenie samego Gombrowicza, rozszczepionego na siedem różnych... Czytaj więcej

Józio w galopie z Henrykiem i Iwoną – XVII Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski w Radomiu

Opublikowano Autor:

Już jutro w Radomiu rozpocznie się XVII Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski, organizowany przez Teatr Powszechny im. Jana Kochanowskiego, kierowany przez Jarosława Rabendę. Wydarzenie, którego tradycja sięga ponad trzydziestu lat, należy do nielicznych na świecie przeglądów teatralnych poświęconych twórczości jednego pisarza. Nieprzypadkowo odbywa się właśnie w Radomiu. W pobliskiej Wsoli, w majątku swojego brata Jerzego, Gombrowicz bywał regularnie w okresie międzywojennym, pracując tam między innymi nad „Ferdydurke”. Dziś w tamtejszym pałacu mieści... Czytaj więcej

Ważenie i… pragnienie – pożegnanie Jana Frycza

Opublikowano Autor:

Wczoraj, na praskiej wystawie Williama Kentridge’a, oglądałem jego film animowany „Weighing… and Wanting”. Soho Eckstein, bohater tej krótkiej animacji, usiłuje zmierzyć się z rozpadem związku, jakby próbował zważyć to, co po nim pozostało, i zrozumieć, czego wciąż pragnie. Kentridge prowadzi nas przez jego pamięć, nieustannie wymazując i przekształcając rysunki. Twarze, ciała i krajobrazy wyłaniają się jedne z drugich, jakby żaden obraz nie mógł ostatecznie zastąpić poprzedniego. To, co utracone, nie... Czytaj więcej

„Po nas choćby pożar” – „Game of Thrones: The Mad King” w Royal Shakespeare Company

Opublikowano Autor:

Jedną z najpiękniejszych scen w spektaklu reżyserowanym przez Dominica Cooke’a jest moment, w którym pięć kobiecych bohaterek śpiewa wspólną pieśń – hymn do Matki, jednej z Siedmiu Twarzy Boga w religii Westeros, świata Gry o tron. Proszą ją o opiekę nad swoimi córkami i synami w czasie wojny. Rozstawione w różnych punktach krzyżowo rozchodzącej się przestrzeni gry, stosunkowo blisko jej centrum, patrzą na siebie i są razem, choć w planie... Czytaj więcej

Diabelska komedia Caroliny Bianchi y Cara de Cavalo – „Trylogia Siły Suki” na Festiwalu w Awinionie

Opublikowano Autor:

Samochód – miejsce graniczne Jedna z najważniejszych sekwencji pierwszej części „Cadela Força” (Siła suki) – „A Noiva e o Boa Noite Cinderela” (Panna młoda i „Dobranoc Kopciuszku”) – rozgrywa się wokół samochodu. Zaczyna się w chwili, gdy nieprzytomne ciało Caroliny Bianchi zostaje przeniesione do jego bagażnika. Artystka zażyła wcześniej pigułkę gwałtu, nazywaną w Brazylii właśnie tytułową frazą „Dobranoc, Kopciuszku”. Od tej chwili kontrolę nad jej ciałem przejmują performerzy: przenoszą je,... Czytaj więcej

Total Eclipse of the Lear. O dwóch teatrach Silviu Purcărete – „Król Lear” z Teatru Narodowego im. Marina Sorescu w Krajowej na Festiwalu Szekspirowskim

Opublikowano Autor:

Gloucester: „Te niedawne zaćmienia słońca i księżyca nie wróżą nam nic dobrego. Nauka może je sobie wyjaśniać, jak chce, ale takie zakłócenia wstrząsają biegiem spraw natury. (…) Dobre czasy mamy za sobą. Odprowadzi nas do grobu wrzaskliwy kondukt intryg, oszustw, zdrad i wszelakich katastrof. (…) Edmund: „Cudowna jest głupota tego świata! Kiedy nasz los niedomaga – często zresztą skutkiem naszych własnych nadużyć – winimy za niepowodzenia słońce, księżyc i gwiazdy:... Czytaj więcej

Reszta jest emocją – „Hamlet” Jacka Jabrzyka z Teatru Zagłębia w Sosnowcu na Festiwalu Szekspirowskim

Opublikowano Autor:

Śmierć starego Hamleta kończy pewną epokę, nazwijmy ją medialną. Jej ostatnim śladem są pojawiające się na początku spektaklu zdjęcia pierwszych stron gazet i portali informujących o tyleż nagłej, co tajemniczej śmierci starego króla. Zaraz potem zauważamy młodego Hamleta siedzącego w goglach VR. Duch Ojca pojawia się jako hackerskie wtargnięcie do przestrzeni tajnej grupy księcia i jego kolegów, Horacjo zaś okazuje się wykreowanym przez sztuczną inteligencję botem o kobiecej tożsamości. Jesteśmy... Czytaj więcej

Sekretne życie rekwizytów – o „Hamlecie” Roberta Lepage’a na Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku

Opublikowano Autor:

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech wątku Ofelii jest wyraźna luka dramaturgiczna. Po scenie rozmowy z Hamletem (akt III, „idź do klasztoru…”) bohaterka znika na ponad jeden akt, powracając dopiero w akcie IV jako osoba pogrążona w obłędzie. Shakespeare nie pokazuje więc procesu, który doprowadził ją do załamania nerwowego. Widz może jedynie domyślać się jego przebiegu, łącząc nagłe odrzucenie przez Hamleta ze śmiercią jej ojca, Poloniusza, oraz wyjazdem księcia do Anglii.... Czytaj więcej

Ewangelia gniewu – „La Parabole du Seum” Rébekki Chaillon na Wiener Festwochen

Opublikowano Autor:

W jednej ze scen spektaklu pojawia się akwarium z wodą. Performerka będąca główną bohaterką tego epizodu podkłada pod nie telefon z włączoną kamerą, dodając jednocześnie substancję, która zabarwia wodę na niebiesko, a właściwie na lazurowo. Następnie wrzuca do akwarium różne rzeczy, zaśmiecając je do granic możliwości, potem zaś symuluje sikanie do niego, żeby w końcu zanurzyć w nim głowę, oczywiście w goglach do pływania i z fajką do nurkowania. Scenie... Czytaj więcej

Po każdej nocy przychodzi noc? – o spektaklu „Maldoror” Juliena Gosselina na Festival d’Avignon

Opublikowano Autor:

Momentem kulminacyjnym „Gwiazdy dalekiej” Roberto Bolaño jest poetycki performance Carlosa Wiedera. Wiemy już wtedy, że jest mordercą kobiet, współpracownikiem reżimu Pinocheta, pilotem chilijskich sił powietrznych, fotografem amatorem i świetnie zapowiadającym się poetą. Jeszcze przed przewrotem Marta Posadas – jego przyjaciółka z kółka poetyckiego i „jedyna kobieta, która go rozumie” – odrzuciła jego tradycyjne wiersze, przeczuwając, że Wieder wciąż nie odnalazł własnego języka. Performance w Santiago okazuje się makabrycznym potwierdzeniem jej... Czytaj więcej

Ucieczka w noc – „Eks” von Mayenburga/Tyszkiewicza w Ateneum

Opublikowano Autor:

Tekst von Mayenburga jest dla aktorów niezwykle podstępny. Na pierwszy rzut oka bowiem wydaje się skrajnym przykładem telenoweli. Żeby to udowodnić, zajrzyjmy do opisu fabuły ze strony spektaklu: „Daniel i Sibylle od lat są małżeństwem. Bywało różnie, ale bilans wydaje się być dodatni: mają stabilną pracę, wspaniałe dzieci i komfortowy apartament, w którym codzienność toczy się zwykle przewidywalnym rytmem. Aż do dnia, gdy tę przewidywalność burzy niespodziewane pukanie do drzwi.... Czytaj więcej

Tomasz Mann w kostnicy – „Ojczyzna” Pawła Pawlikowskiego

Opublikowano Autor:

Uwaga, spoiler! W finałowej scenie filmu Pawlikowskiego Tomasz Mann (Hanns Zischler) wraz ze swoją córką Eriką (Sandra Hüller), wracając z Weimaru do Frankfurtu, postanawiają wymknąć się radzieckiej obstawie i odwiedzić wspomniany trochę wcześniej zamek Wartburg. Miejsce szczególne w historii Niemiec, bo nie dość, że jest ono związane z duchowym ojcem narodu, Johanem Wolfgangiem Goethem (będącym w filmie niezwykle ważną postacią), to jeszcze ma wielkie znaczenie dla historii języka niemieckiego. W... Czytaj więcej

I skończyć przyjdzie mi w rozpaczy – o „Burzy” Shakespeare’a w reż. Richarda Eyre w Royal Shakespeare Company w Stratford-upon-Avon

Opublikowano Autor:

Po dwudziestu minutach tego spektaklu zdałem sobie sprawę, że od lat nie widziałem na scenie „Burzy” takiej, jaką napisał Stradfordczyk. We współczesnym teatrze bowiem już tak nie wypada, a jeśli nawet wypada, to publiczność od razu zaczyna grymasić, że mag, latający Ariel czy duszki w zwiewnych szatkach to dziś jakiś żart, sztuka dla sztuki i tym podobne. Anglicy na szczęście nic sobie z tego nie robią, wystawiając dramaty Szekspira niemal... Czytaj więcej

Teraz właśnie musimy znaleźć to, co ty możesz od siebie dać – rozmowa z dyrektorem Wiener Festwochen, Milo Rauem

Opublikowano Autor:

Tomasz Domagała: Obejrzałem ostatnio kilka twoich przedstawień i muszę przyznać, że zawsze mnie zaskakujesz. Nigdy nie robisz dwa razy tego samego spektaklu… Milo Rau: Cieszę się, że to mówisz, bo bardzo ważne jest dla mnie rozwijanie się bez popadania w rutynę. Jednocześnie uważam, że w mojej twórczości istnieją jednak pewne stałe elementy — niezależnie od tego, czy pracuję nad kampanią, festiwalem, spektaklem teatralnym, filmem, książką, akcją czy wystawą. W jej... Czytaj więcej

Trzeba poznać ciemność, żeby dostrzec światło – rozmowa z reżyserem świateł Marcello Lumacą, wieloletnim współpracownikiem Roberta Wilsona

Opublikowano Autor:

Marcello Lumaca — włoski reżyser świateł od ponad trzydziestu lat pracujący w teatrze, operze, modzie i sztukach wizualnych. Przez ponad dwie dekady był bliskim współpracownikiem Roberta Wilsona, współtworząc światła do jego spektakli i instalacji, m.in.: Edda, Jungle Book, The Tempest, Dorian, UBU, Turandot, Messiah, Pessoa – Since I Have Been Me czy Moby Dick. Współpracował także z Peterem Greenawayem i Saskią Boddeke, Peterem Steinem czy Derekiem Walcottem. Realizował również projekty... Czytaj więcej

Posyłać piłki w nieoczekiwane miejsca – rozmowa z Malte Ubenaufem, wieloletnim dramaturgiem Christopha Marthalera

Opublikowano Autor:

Tomasz Domagała: Dramaturgia to jeden z obszarów ewoluujących w teatrze najszybciej. Jak postrzegasz te zmiany? Malte Ubenauf: To dobre pytanie, ale nim na nie odpowiem, muszę uściślić, że moje zawodowe doświadczenia dotyczą tylko kilku naprawdę wyjątkowych twórców teatralnych. Nie jest ich zbyt wielu, bo jestem niezależnym dramaturgiem i miałem to szczęście, że mogłem sobie pracę wybierać. Najczęściej więc pracuję z Christophem Marthalerem oraz z niezależną grupą operową Novoflot z Berlina,... Czytaj więcej