Po dwudziestu minutach tego spektaklu zdałem sobie sprawę, że od lat nie widziałem na scenie „Burzy” takiej, jaką napisał Stradfordczyk. We współczesnym teatrze bowiem już tak nie wypada, a jeśli nawet wypada, to publiczność od razu zaczyna grymasić, że mag, latający Ariel czy duszki w zwiewnych szatkach to dziś jakiś żart, sztuka dla sztuki i tym podobne. Anglicy na szczęście nic sobie z tego nie robią, wystawiając dramaty Szekspira niemal... Czytaj więcej
Teraz właśnie musimy znaleźć to, co ty możesz od siebie dać – rozmowa z dyrektorem Wiener Festwochen, Milo Rauem
Tomasz Domagała: Obejrzałem ostatnio kilka twoich przedstawień i muszę przyznać, że zawsze mnie zaskakujesz. Nigdy nie robisz dwa razy tego samego spektaklu… Milo Rau: Cieszę się, że to mówisz, bo bardzo ważne jest dla mnie rozwijanie się bez popadania w rutynę. Jednocześnie uważam, że w mojej twórczości istnieją jednak pewne stałe elementy — niezależnie od tego, czy pracuję nad kampanią, festiwalem, spektaklem teatralnym, filmem, książką, akcją czy wystawą. W jej... Czytaj więcej
Trzeba poznać ciemność, żeby dostrzec światło – rozmowa z reżyserem świateł Marcello Lumacą, wieloletnim współpracownikiem Roberta Wilsona
Marcello Lumaca — włoski reżyser świateł od ponad trzydziestu lat pracujący w teatrze, operze, modzie i sztukach wizualnych. Przez ponad dwie dekady był bliskim współpracownikiem Roberta Wilsona, współtworząc światła do jego spektakli i instalacji, m.in.: Edda, Jungle Book, The Tempest, Dorian, UBU, Turandot, Messiah, Pessoa – Since I Have Been Me czy Moby Dick. Współpracował także z Peterem Greenawayem i Saskią Boddeke, Peterem Steinem czy Derekiem Walcottem. Realizował również projekty... Czytaj więcej
Posyłać piłki w nieoczekiwane miejsca – rozmowa z Malte Ubenaufem, wieloletnim dramaturgiem Christopha Marthalera
Tomasz Domagała: Dramaturgia to jeden z obszarów ewoluujących w teatrze najszybciej. Jak postrzegasz te zmiany? Malte Ubenauf: To dobre pytanie, ale nim na nie odpowiem, muszę uściślić, że moje zawodowe doświadczenia dotyczą tylko kilku naprawdę wyjątkowych twórców teatralnych. Nie jest ich zbyt wielu, bo jestem niezależnym dramaturgiem i miałem to szczęście, że mogłem sobie pracę wybierać. Najczęściej więc pracuję z Christophem Marthalerem oraz z niezależną grupą operową Novoflot z Berlina,... Czytaj więcej
Nierozważna i romantyczna – „Prowadź swój pług przez kości umarłych” Olgi Tokarczuk w reż. Ewy Platt w Teatrze Narodowym
Gdy Matoga (Oskar Hamerski) przychodzi do Janiny Duszejko (Dominika Kluźniak) z prośbą, żeby mu pomogła przygotować kostium na Bal Grzybiarza organizowany przez Towarzystwo Grzybiarzy „Prawdziwek”, bohaterka – trochę inaczej niż w książce (szybciej) – daje się przekonać zarówno do udziału w balu, jak i do przebrania. Uwagę Duszejko całkowicie pochłania wilcza głowa i futerko z pięknym ogonem, ignoruje ona natomiast czerwony kapturek, w którym z braku laku musi wystąpić na... Czytaj więcej
Po co oglądać „Wiśniowy sad”? – rozmowa z reżyserem Andrei Măjerim
Andrei Măjeri – rumuński reżyser teatralny i dramatopisarz. Studiował na Uniwersytecie Babeş-Bolyai w Kluż-Napoce, gdzie zdobył pełne wykształcenie akademickie w zakresie teatru. Obecnie mieszka w Bukareszcie, gdzie realizuje dużą część swoich spektakli, jednocześnie pracując w innych miastach Rumunii i uczestnicząc w międzynarodowych festiwalach. W swojej pracy reżyserskiej koncentruje się przede wszystkim na ulubionej tragedii greckiej, łącząc miłość do niej ze współczesną dramaturgią. Choć reżyserował m.in. Eurypidesa, Federico Garcíę Lorkę, Witolda... Czytaj więcej
W formikarium Christopha Marthalera – o spektaklu „GmbH” w Theater Basel (koprodukcja z Theater Hora)
Jedną z najpiękniejszych i najbardziej poruszających scen „GmbH” („Spółka z o.o.”) jest moment, w którym część pracowników tytułowej firmy, zrzeszona naprędce w czymś na kształt zbierającej się po godzinach pracowniczej orkiestry, ma dać koncert muzyki klasycznej. Jak to prawie zawsze u Marthalera praktycznie znikąd pojawia się dwójka konferansjerów, urządza małą łapankę i, łowiąc jednego „chętnego” widza, usadza go na proscenium, tyłem do widowni. Gest ten natychmiast narzuca nam, widzom spektaklu... Czytaj więcej
Lubię sprawdziany Christopha Marthalera – rozmowa z aktorem Raphaelem Clamerem.
Raphael Clamer – wybitny aktor, performer, muzyk. Pochodzi z Bazylei. W latach 1993–1996 studiował w monachijskiej Neue Münchner Schauspielschule, wcześniej porzucając naukę i marzenia o byciu pilotem śmigłowca. Po debiucie w Opernhaus Zürich w „Oberonie” Carla Marii von Webera w reżyserii Johannesa Schaafa związany był m.in. z Nationaltheater Mannheim oraz Schauspielhaus Zürich, kierowanym przez Christopha Marthalera. Od lat pracuje jako niezależny aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, a także lektor słuchowisk... Czytaj więcej
Żywoty świętych – „Requiem dla snu” Jakuba Skrzywanka ze STUDIA teatrgalerii/Narodowego Starego Teatru w Krakowie
Scenografia Grzegorza Layera jest znakomita, a jej rdzeniem wydają się dwa pomieszczenia, które po dodaniu zaledwie kilku detali umiejętnie mogą się zmienić w nieco inną przestrzeń. Pierwszym z nich jest utrzymana niemal w całości w czerwonej tonacji dziupla Sary Goldberg (Anna Radwan), umieszczona w prostokątnym, przeszklonym kubiku. W jego wnętrzu znajduje się salon połączony z kuchnią – wszystko oparte o proste linie, geometryczne podziały – z oszczędnym wyposażeniem: niska sofa,... Czytaj więcej
Nigdy nie kończę pracy – rozmowa z Krystianem Lupą, scenografem
Niniejszy wywiad, w całości poświęcony wizualnej pracy reżysera, ukazał się we wspaniałym Notatniku Teatralnym nr. 98-98/2025 TEATR: WIZUALNOŚĆ. Dzięki uprzejmości redaktorki Marzeny Sadochy, udostępniam go dziś szerokiej rzeszy czytelników z okazji 50-lecia scenicznego debiutu Krystiana Lupy. Była to sztuka Sławomira Mrożka „Rzeźnia”, jej premiera odbyła 8 maja 1976 roku na deskach Teatru im. Juliusza Słowackiego. Krystianowi serdecznie gratuluję tak znakomitego jubileuszu i pięknie się kłaniam, mając dodatkowo w świadomości, że... Czytaj więcej
Trzeba sprawić by teatr był widzom naprawdę potrzebny – rozmowa z Robertem Lepagem
Tomasz Domagała: Przeczytałem gdzieś, że na pierwszą próbę spektaklu „Wiara, pieniądze, wojna i miłość” przyniósł pan ze sobą talię kart, bo kompletnie nie wiedział pan od czego zacząć — czy to prawda? Jeśli tak, to czy często zdarzają się takie sytuacje? Robert Lepage: Tak, bo mój proces nigdy nie zaczyna się od tematu. Zamiast tego przynoszę coś konkretnego — przedmiot, utwór muzyczny, coś pozornie niezwiązanego z istotą tego, co ostatecznie... Czytaj więcej
Come with me, come with me – „Drakula” Bram Stokera/Kipa Williamsa w londyńskim Noël Coward Theatre
Angielski teatr jest przede wszystkim teatrem autora i aktora. Spektakle, które oglądamy na scenie, zwłaszcza te oparte na klasycznych opowieściach, znanych powszechnie odbiorcom zanurzonym w kulturze, są prawie zawsze wierne oryginałom. Siłą zaś tego typu widowisk jest zazwyczaj wybitne realistyczne aktorstwo, skupione na powołaniu do życia świata zaklętego w słowach. Nie oznacza to oczywiście, że angielscy artyści tej konwencji nie kwestionują czy nie sprawdzają jej granic, jeśli jednak tak się... Czytaj więcej
Tym razem ta pustka jest bardzo wyraźna – rozmowa z reżyserem Charlesem Cheminem
CHARLES CHEMIN – aktor, reżyser, dyrektor artystyczny The Watermill Centre w Nowym Jorku, wieloletni współpracownik Roberta Wilsona, współreżyser wielu jego spektakli, w tym tego ostatniego – „7 samotności”, zrealizowanego w koprodukcji Narodowego Teatru Dramatycznego w Kownie i Teatru im. Horzycy w Toruniu Tomasz Domagała: Na jakim etapie były prace nad „7 samotnościami” w momencie śmierci Roberta Wilsona? Charles Chemin: Wspólnie z Wilsonem przeprowadziliśmy warsztat dotyczący spektaklu, którego koncepcja – oparta... Czytaj więcej
Patryk Werhunt tańczy ze śmiercią – o „Pulverkopf” Edwarda Pasewicza/Katarzyny Kalwat w Nowym Teatrze w Warszawie/Teatrze Polskim w Poznaniu
„Opowiada ona o poszukiwaniu. O nierozpoznanej miłości, o śmierci i strachu przed nią. Ma trzy główne wątki narracyjne: w 1993 roku obserwujemy perypetie Patryka, posądzanego o poglądy neonazistowskie związane z podejrzeniami o morderstwo. Drugi wątek dotyczy już dojrzałego Patryka i jego zmagań z rakiem, obserwujemy jego histeryczne próby zrozumienia przeszłości. Trzeci wątek to „nieudana” albo zniszczona powieść Patryka o Norbercie. Na to wszystko nakłada się cała warstwa związana z notatkami... Czytaj więcej
Everywoman lat 49 – „Mała empiria” Sobczuk/Ilczuk ze STUDIA teatrgalerii w Warszawie
Tak gdzieś w połowie tego monodramu bohaterka Eweliny Żak – osoba znajdująca się aktualnie w osobliwej „poczekalni” między młodością a starością – kończy wątek języka i pamięci, wygłaszając następujące słowa: „Starym jest się też wtedy, gdy każdą myśl trzeba natychmiast zapisać, bo przepadnie na zawsze”. W tym momencie scena wraz z widownią pogrąża się w całkowitej ciemności, a my, widzowie możemy na własnej skórze poczuć, jak to jest z tym... Czytaj więcej
Dania psuje się od głowy – „Hamlet” Ivo van Hove w paryskiej Comédie-Française (grany w Odéon-Théâtre de l’Europe)*
„Czasami miałem samobójcze myśli/ I nie jestem z tego dumny/ czasami wydaje nam się, że to jedyny sposób, żeby je wyciszyć/ Te myśli, które sprawiają że moje życie jest piekłem” Stromae „L’enfer” Wybuch Przedstawienie zaczyna się krótkim spektakularnym prologiem. Oto na pustą prawie scenę wychodzi Hamlet (Christophe Montenez) i staje w tylnej jej części, centralnie naprzeciwko widowni. W tym samym czasie z sufitu spada pierwsza w tym spektaklu kurtyna, na... Czytaj więcej
Obecni nie mają głosu – o „Europie” wg Wajdiego Mouawada w reż. Krzysztofa Warlikowskiego w Nowym Teatrze w Warszawie
Siedemdziesiąt pięć lat temu fikcyjne państwo Hafeztan, zamieszkiwane przez dwa wrogie plemiona, stanęło na skraju krwawej wojny domowej. Przedstawiciele jednego ruszyli na członków drugiego, serwując im czterdzieści dni i nocy koszmaru. Organizowali masakry, w czasie których nie oszczędzali absolutnie nikogo – dzieci, kobiet w ciąży, starców, o mężczyznach już nawet nie wspominając. Mordowali swoich sąsiadów w wyjątkowo bestialski sposób, dążąc do ich całkowitej eksterminacji (skojarzenia z Rwandą chyba nieprzypadkowe). Jedną... Czytaj więcej
Na falochronie – dziennik epilogu 5:U NEW Dance Wave Festival, HOTELOKO Company
FALA VI, ODPŁYW, 11 lutego 2026 TAOS: THE AGE OF SHIVER Jest mega pozytywnie, zaczyna się nowy, dzień pijemy poranną kawę, ludzie gdzieś biegną, a my doświadczamy pełnej komunii z naturą, ze sobą, ze swoim życiem, z tym, co tu i teraz. Przynajmniej tak sobie interpretuję pierwsze sceny spektaklu Agaty Życzkowskiej – „Taos: the age of shiver”, siedząc i uśmiechając się do siebie na widowni Centrum Promocji Kultury. Wychodzi na... Czytaj więcej
Nie być albo nie być – „Niewyczerpany żart” Davida Fostera Wallace’a w reż. Kamila Białaszka w Teatrze Narodowym w Warszawie
Trigger warnings: Kto zna tę książkę i oglądał ten spektakl, wie, że ta recka musi być długa… Po „Nowym Panu Tadeuszu tylko że rapowym” z Teatru Polskiego w Poznaniu jeden z ciekawszych reżyserów młodego pokolenia, Kamil Białaszek, nie zwalnia tempa. Wprost przeciwnie – pewnie idzie do przodu, szturmując od razu literacki „ośmiotysięcznik”, czyli tysiącstronicowe opus magnum wybitnego amerykańskiego postmodernisty, Dawida Fostera Wallace’a – „Infinite Jest”. Powieść „Niewyczerpany żart” (tak się... Czytaj więcej
Raczej powierzchowna niż głęboka – o „Magicznej ranie” Doroty Masłowskiej w reż. Radosława B. Maciąga w Studio Teatrgalerii w Warszawie.
Najnowsza powieść Doroty Masłowskiej ma niezwykle ciekawą formę. Na pierwszy rzut oka wygląda jak zbiór opowiadań, ale gdy się jej bliżej przyjrzeć, okazuje czymś więcej. Nie dość, że jest spięta klamrą opowieści o niedopasowanym do rzeczywistości chłopcu, Damianku, który ucieka od niej w totalnie odjechane miejsce, żeby spotkać tam swojego nieżyjącego wuja (brata matki, po którym dostał imię), to jeszcze jej struktura zostaje wzmocniona dyskretnymi nitkami narracyjnymi, łączącymi luźno poszczególne... Czytaj więcej