Kochani, wczoraj w Rzeszowie rozpoczęły się 64. Rzeszowskie Spotkania Teatralne – 05. Festiwal Arcydzieł, organizowane przez Teatr im. Wandy Siemaszkowej. Z tej okazji zapraszam Was do śledzenia mojego festiwalowego dziennika, w którym będę dzielić się z Wami refleksjami na temat prezentowanych przedstawień. To dla mnie szczególna przyjemność, ponieważ po dwóch latach zasiadania w festiwalowym jury wracam do swojej podstawowej roli – krytyka teatralnego. Mogę więc znów przyglądać się spektaklom bez konieczności ich porównywania, oceniania i wybierania zwycięzców, za to z pełną swobodą pisania o tym, co mnie w nich poruszy, zachwyci, zaintryguje albo rozczaruje.

Tegoroczna edycja po raz kolejny stawia w centrum arcydzieła światowej literatury, konfrontując je ze współczesną teatralną wyobraźnią. Calderón, Szekspir, Singer, Rydel, Camus, Gombrowicz i Goethe – autorzy odlegli od siebie o całe epoki, posługujący się różnymi językami i sposobami opisywania świata – spotkają się w jednym programie. Dyrektor i kurator festiwalu Jan Nowara w swoim tekście programowym zatytułowanym „Wieczność arcydzieł” przypomina, że dzieła te przetrwały upadki epok, prądów, mód i stylów, a nawet kolejne teatralne rewolucje. „Ale one nie umrą, prędzej teatr połknie wszystkie swoje języki. One po prostu są wieczne!” – pisze, prowokacyjnie przeciwstawiając trwałość literatury przemijającym teatralnym modom. Czy jednak owa nieśmiertelność wystarczy, by arcydzieło wciąż żyło na scenie? A może potrzebuje ono właśnie teatru, który zechce się z nim spierać, podważać jego oczywistości, a nawet wywracać je na opak? To jedno z pytań, z którymi zamierzam przyglądać się tegorocznym przedstawieniom.

W konkursie zobaczymy siedem spektakli z Torunia, Gniezna, Warszawy, Lublina, Bydgoszczy, Bielska-Białej i Rzeszowa. Program uzupełniają przedstawienia towarzyszące, koncerty, czytania performatywne Sceny Nowej Dramaturgii oraz jubileuszowe 20. Międzynarodowe Biennale Plakatu Teatralnego. Najlepsze przedstawienie otrzyma statuetkę WANDY 2026, a swój werdykt ogłoszą również widzowie.

Przed nami zatem dziesięć dni spotkań z wielką literaturą i artystami, którzy próbują odnaleźć w niej coś własnego. Jestem ciekaw zarówno tego, co dzisiejszy teatr potrafi wydobyć z dobrze znanych tekstów, jak i tego, co owe teksty mogą ujawnić o nas samych. Zapraszam Was serdecznie do wspólnej podróży przez te różne teatralne światy. Szczegółowy program zamieszczam poniżej. A zaczynamy jutro – od Calderóna i jego „Księżniczki na opak wywróconej” w reżyserii Pawła Aignera! 

Spektakle konkursowe

• 16 października, godz. 18.00 – Księżniczka na opak wywrócona, wg Pedra Calderóna de la Barki, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu.
• 18 października, godz. 18.00 – Hamlet, wg Williama Szekspira, reż. Jan Marek Kamiński, Teatr im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie.
• 19 października, godz. 19.00 – Dziedzictwo, wg Isaaca Bashevisa Singera, reż. Robert Talarczyk, Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie.
• 20 października, godz. 20.00 – Betlejem polskie, wg Lucjana Rydla, reż. Rafał Szumski, Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie.
• 22 października, godz. 18.00 – Dżuma, wg Alberta Camusa, reż. Wojciech Kościelniak, Teatr Kameralny im. Wandy Rucińskiej w Bydgoszczy.
• 23 października, godz. 20.00 – Iwona, księżniczka Burgunda, wg Witolda Gombrowicza, reż. Lena Frankiewicz, Teatr Polski w Bielsku-Białej.
• 24 października, godz. 19.00 – Faust, wg Johanna Wolfganga Goethego, reż. Jan Nowara, Teatr im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie.

Spektakle i wydarzenia towarzyszące

• 16 października, godz. 17.45 – 20. Międzynarodowe Biennale Plakatu Teatralnego, wernisaż wystawy, foyer Teatru im. Wandy Siemaszkowej.
• 17 października, godz. 17.00 – Własny niepokój, czytanie performatywne, Scena Nowej Dramaturgii.
• 17 października, godz. 20.00 – Pewna jest tylko śmierć, koncert Wojana Trockiego według Toma Waitsa, Rzeszowskie Piwnice.
• 20 października, godz. 17.30 – Festen, reż. Katarzyna Deszcz, Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Teatr Maska.
• 21 października, godz. 18.00 – Potyczki Tewje Mleczarza z Bogiem, wg Szolema Alejchema, reż. Sławomir Gaudyn, Teatr Pod Górkę Stanisława Górki, Rzeszowskie Piwnice.
• 21 października, godz. 20.00 – Stukot, czytanie performatywne, Scena Nowej Dramaturgii.
• 22 października, godz. 21.30 – P.T.S. – Poczet Twórców Szczególnych, koncert Eskaubei, Wojewódzki Dom Kultury.
• 24 października, godz. 16.00 – Kawałki, czytanie performatywne, Scena Nowej Dramaturgii.
• 25 października, godz. 17.30 – Ucho igielne, wg Wiesława Myśliwskiego, reż. Aneta Adamska-Szukała, Teatr Przedmieście.
• 25 października, godz. 20.00 – Z ręką na gardle. Piosenki z repertuaru Ewy Demarczyk, scenariusz i reżyseria Anna Sroka-Hryń. Zakończenie festiwalu i ogłoszenie werdyktu jury oraz nagrody publiczności.